Halverwege mei liggen de eerste aardbeien al weken in de supermarkt. Toch is er een goede reden om er nu pas echt mee aan de slag te gaan. De aardbeien die je in april en begin mei ziet, komen vrijwel altijd uit de kas - vroeg geteeld onder glas, snel gegroeid, maar nooit zo zoet als wat er nu aankomt. Eind mei begint het seizoen van de vollegrondsaardbei: geteeld in de volle grond, in de echte zon. Dat proef je meteen.
Waarom een vollegrondsaardbei zoveel anders smaakt
Een kasaardbei groeit snel en beschermd. Dat is handig voor de teler, maar het suikergehalte blijft achter bij aardbeien die langzaam rijpen in de buitenlucht. Vollegrondsaardbeien ontwikkelen hun smaak in een hoger tempo van temperatuurwisselingen - koelere nachten en warme dagen - en dat is precies wat de suikers en aroma's opbouwt die een aardbei herkenbaar lekker maken.
Daar komt bij dat Nederlandse vollegrondsaardbeien meestal veel dichter bij huis worden geplukt. De transportafstand is korter, waardoor ze rijper van het veld kunnen. Een kassaardbei moet soms al groen geplukt worden om onbeschadigd aan te komen. Het resultaat zie je meteen: snij een kasaardbei door en je ziet vaak een witte kern. Bij een goed gegroeide vollegrondsaardbei is hij van binnen rood, sappig en zonder die houterige pit in het midden.
De meest geteelde variëteit in Nederland is de Elsanta - stevig, rood, herkenbaar. Minder bekend maar lekkerder voor wie meer smaak zoekt zijn de Sonata (zoeter, iets zachter) en de Honeoye (intenser aroma). Op boerenmarkten kom je ze soms tegen. De moeite waard om eens naar te vragen.
Hoe je de beste kiest
Op de markt of bij een aardbeienteler is het kiezen makkelijker dan in de supermarkt. Let op een paar dingen:
- Ruiken. Een goede aardbei geeft zijn geur al vanaf afstand. Ruikt de doos naar niets, dan smaken de aardbeien ook naar niets.
- Kleur. Helder rood, tot vlak bij het kroontje. Wit of oranje bij de steel is een teken dat de aardbei te vroeg geplukt is.
- Kroontje. Groen en fris. Een droog, bruin kroontje betekent dat ze al een tijdje liggen.
- Grootte. Grotere aardbeien zijn niet per se lekkerder. Middelgrote exemplaren bevatten vaak meer smaakconcentratie per hap.
Koop bij voorkeur bij een regionale kweker of op de boerenmarkt. Het verschil met supermarktaardbeien is niet altijd groot, maar in dit seizoen kan het reden zijn om de omweg te nemen.
Bewaren zonder dat ze papperig worden
Aardbeien zijn kwetsbaar. Een paar basisregels helpen enorm:
Ga je ze vandaag of morgen eten, bewaar ze dan buiten de koelkast op kamertemperatuur. Koude dempt de smaak aanzienlijk. In de koelkast bewaar je ze maximaal twee tot drie dagen, in een open bakje zodat er lucht bij kan. Dek ze niet af met folie.
Was ze pas vlak voor gebruik, niet eerder. Nat worden versnelt het bederf. En verwijder het steeltje pas als je ze gaat eten of verwerken, niet daarvoor.
Heb je meer dan je op kunt? Invriezen werkt goed. Spoel ze, verwijder het kroontje, leg ze in één laag op een bakplaat in de vriezer en vries ze los in. Daarna gaan ze in een diepvrieszak. Zo blijven ze los en kun je per portie pakken voor smoothies of toetjes later in het jaar.
Verder dan aardbeien met slagroom
Aardbeien met slagroom is klassieker dan klassiek. Maar er is meer. Een paar ideeën voor als de aardbeien echt goed zijn:
Aardbei-rucola salade. Halveer de aardbeien, meng ze met rucola, wat gebroken walnoten en verse geitenkaas. Dressing van goede olijfolie, een beetje balsamicoazijn en zwarte peper. Dat is het. Geen suiker nodig als de aardbeien zelf al zoet zijn.
Snelle jam. Gelijke delen aardbei en suiker, sap van een halve citroen, dertig minuten op laag vuur met een spatula erdoor. Geen werkdag nodig, geen inmaakpotten met ringen - een schone glazen pot in de koelkast volstaat en gaat twee weken mee.
Aardbei met rabarber. De combinatie werkt perfect omdat rabarber zuur is en aardbeien zoet. Rabarber is nu ook in seizoen - snij alles in stukken, stoof kort met een klein beetje suiker en eet warm met kwark of vanille-ijs. Meer heb je niet nodig.
Gazpacho van aardbei. Blend rauwe aardbeien met een tomaat, een klein sjalotje, scheutje rode wijnazijn en wat zout. Koud serveren als amuse of licht voorgerecht. Bijzonder en klaar in vijf minuten.
Het voedingscentrum heeft de voedingswaarden van aardbeien overzichtelijk bij elkaar gezet - ze leveren veel vitamine C en zijn relatief laag in calorieën. Bekijk de aardbei-pagina op het Voedingscentrum als je meer wilt weten over de voedingskundige kant.
Dit is hoe lang het duurt
Het Nederlandse seizoen voor vollegrondsaardbeien loopt globaal van eind mei tot half juli. Daarna schakelen de meeste telers over op latere rassen of stopt de productie voor dit jaar. Wie dan nog aardbeien koopt, koopt al gauw weer een import- of kasvariant.
Dat maakt het nu een goed moment. Niet om er morgen mee te beginnen, maar nu. Gebruik ze in salades, als ontbijt met yoghurt en granola, in een taart, of gewoon zo uit de doos. Er zijn weinig producten die zo weinig voorbereiding nodig hebben als een aardbei die écht rijp is. Net zoals tuinbonen hun korte seizoen hebben, is ook de vollegrondsaardbei voorbij voor je er erg in hebt. Pak het seizoen.